19 września 2013

Krad Lanrete 'Mozarabic chant' - a review? NOPE! >8D [ENG]

Polska wersja tego posta do przeczytania tutaj.

Millenium hand and shrimp. I mean, image-heavy entry. And text-heavy, too.

I have mentioned several times on this blog I'm not a fan of lolita fashion. I still hold this view and I highly doubt I'll ever change my mind. Then what in the world does a lolita dress in my wardrobe since May? (no, it's not another girl's held by me >D)

'Mozarabic chant' from an independent chinese lolita brand Krad Lanrete immediately caught my attention right after I saw its photos in Autumn last year. It wasn't letting me forget about it and after crying rivers of tears over its price (I'm HORRIBLY stingy; everything over 5$ feels too expensive for me. You can only guess its price was heavily beyond this border of mine.) I bought it and I don't regret, loving it as one of most beautiful pieces in my wardrobe. What caught my eye was its very original - unusual even - and very relevant to my interests, print and, in a way, its name.

And it's the print I want to uncover in this post. A review of this dress from more technical side is already in the Web and I see no need for writing another, identical one. It wears well and the fabric is sturdy - I don't need more and I'm not interested if the seams are perfectly straight or if no unneeded threads are sticking out. My review will be about what fascinated me in this dress, namely where does this enigmatic print come from and what does it mean and I sincerely hope that it will be interesting for at least some of my readers. As an incentive I'll tell you it's more than 1000 years old and the brainstorm of Chinese designers year ago just gave it a new life...~

The dress comes in three colourways: turquoise, red and latte. At first I planned to get the last one thinking it was light gray - then I saw real photos and it turned out it was in my most hated colour. Turquoise version, while I like all shades of blue, is in posession of my close friend, and I wouldn't buy an identical one. The last remaining option was red. I don't like red. But it was this very colour I found to be the most suitable for someting I thought to be archaic icons - it felt so natural, that only a deep, dark colour could appropriately emphasize those majestic, sacral depictions. As you can see, red colourway won and after having it for just one hour I knew I have made only one mistake. The print doesn't show icons, but miniatures from monasteric illuminated manuscript belonging to one of the less known European cultures of medieval times - Visigoths. So, in spite of lack of black colour, lace and prints of sharp arches of cathedrals, it's THE gothic dress >D And I suppose I can't state any more I don't like medieval goth >D

How did I discover this - it's something I'll write about below, right now I'd like to unveil a bit of Europe's historical background. Why Visigoths, since the name of the dress sounds more Arabic - and why Arabic, since the print doesn't look like related to islamic art at all? And what these barbaric Visigoths even do within Christian church structures, and do they have something in common with gothic architecture, because it seems like they don't?

Before I start I have to mention I'm neither a historian, nor an art historian, nor an archeologist, nor a biggest fan of history ever. I enjoy having a general knowledge about the days past, though, and I look for it in as many different sources as possible to minimize the amount of mistakes. It doesn't mean I can actually give you these sources >D

The Visigoths were one of the very numerous Germanic tribes at that time. It wasn't a tribe coming from the area that Ancient Romans called 'Magna Germania', though, which nowadays is the cause why 'germanic' means something related to Germany (the name of the country itself shows it well, doesn't it? Polish name for the country and its people is completely different. It's not even related to the German name, which also doesn't have anything 'germanic' to it). Magna Germania was the home for West Germanic people; in the other parts of Europe there lived also North Germanic people - Scandinavians - and East Germanic people, among whose the Goths were the most significant tribe (also the Vandals are very well known >D). The descendants of both West and North Germanic people live to this day, while the East Germanic tribes crossed Europe in various routes and died out or became assimilated with people native for the areas they migrated into, completely vanishing from the history - Goths, of course, too. Maybe among all the gothic people of the world there are some, who have a drop of REAL Gothic blood in their veins >D But there are no direct descendants. Don't believe anyone claiming to be born a goth >D

Hunnic people chased away the Visigoths and Ostrogoths from the area they inhabited, corresponding to today's Ukraine. The Visigoths then marched to the west, crossed borders of already slowly declining Roman Empire and in 410 they sacked Rome. Barbarity? Maybe. Surely they were given asylum in the Empire, how could they be so ungrateful? To be given asylum is one thing - to be not given neither the land to cultivate, nor food supplies, is another. Let's think if it behoved Christian Rome to order a Christian folk to buy a dog meat from them and, on behalf of lack of money, to pay for it with children. I don't suppose the behaviour of Romans can be excused by Council of Nicaea, which had earlier decided that arianism believed in by Visigoths is a heresy (this branch says Christ is not equal to God, but inferior). Anyways, after this two-sided act of barbarism, the Romans were living as they did earlier, not taking this situation as a fall of Rome (this title will be given in 455 to Vandals, and in 476 finally to Ostrogoths), and the Visigoths marched farther into the west, finally settling on the territory of southwestern France, Spain and southern Portugal. However, after less than hundred years the Franks chased them away to settle behind the Pyrenees and since then, the Visigothic Kingdom was blooming only on the Iberian Peninsula.

And on this very Iberian Peninsula begins and ends all the history related directly to the print. Arian Visigoths (not to be confused with 'aryan'; I hope there is no-one who would get butthurt over me calling a Germanic tribe 'non-aryan') converted to Nicene faith, started to adopt culture of the Romans and they weren't already seen as two distinct folk, but became known collectively as Hispani. But Rome have fallen, and even if it wasn't already that powerful as at its peak, its collapse shook Europe. The continent, which grew in its civilized form of Roman foundations, was deprived of these foundations while they hadn't grown strong yet. Europe at the dawn of the new times - the Middle Ages - was forced to create itself a new culture and art. Barbarian tribes which overflew nearly it whole, caused a stagnation, a withdrawal even, in cultural plane. You can clearly see a huge gap between eg. Roman or even older Greek statues and art that emerged after the fall of Rome, to the disadvantage of the latter. The style forming at that time is called pre-romanesque. It derived from the early Christian art and art of barbarian tribes from before converting to christianity, because pagan traditions were still alive in people's minds. Depending of the cultural area, european works of art from before 10th century differ greatly.

In Spain, too, pre-romanesque churches and monasteries were built, codexes and liturgical books were written. Characteristic features for art under Visigothic rule are interlaced plant motifs, geometrical motifs like rosettes and stars, and animal motifs - most often birds and fantasy winged beasts; interestingly, a horseshoe arch was used widely in architecture, now associated mostly with islamic art - surprise, Visigoths actually were using it earlier >D It'll be good to mention Visigothic Kingdom before its fall weren't a insignificant country at the end of the world - it was actually a powerful country and a big intellectual centre, where many authors of theological texts came from, and it had contacts with other great European powers. This way, even sadder seems the fact this culture is now completely unknown for someone not studying history at the university.

At the turn of 8th century Iberian Peninsula was conquered by the Moors, Arabian invaders from northern Africa, and Visigothic Kingdom ceased to be. But people did not. Muslim rulers at first were giving religious freedom and were letting conquered folk believe in what they believed before. Those christians, who stayed at the ruins of Visigothic Kingdom, adopted Arab customs, language and dress, were called mozarabs. Etymology of this word is not clear, let's stick to the most popular theory saying it derives from the Arabian word 'musta’rab', meaning an Arabized person. Religious worship by those people was called a mozarabic rite, and their religious chanting - a mozarabic chant. Both the names are derived entirely from people who used this rite and chant - it doesn't mean they have Oriental influences, because they have none, as denotes other name: a gothic rite.

As I promised earlier, a quick thing: what does gothic architecture have in common with those poor Goths? Actually, nothing. Renaissance authors believed that the sack of Rome by the Visigoths had triggered the demise of the world of harmony and values they held dear. The word 'gothic' was used by renaissance critics as a synonym for 'barbaric'; gothic architecture, far from classical proportions, was seen by them as 'monstrous' and 'disorder' (Giorgio Vasari), and the pointed arches were an echo of the primitive huts the Germanic folk formed by bending trees together (myth by Raphael). The medieval name for this style, however, was 'French work' - 'Opus Francigenum', because it was created in France.

To sum up: the name of the print is taken from the name of style of christian religious chanting. Since on the dress some pictures can be seen, they are probably taken from some sort of medieval songbook used for this type of chanting. It's all true - but I had to delve deeper >D

History may not be one of my hobbies, but European languages are actually the main one; the older, the better. Does it surprise you my first feeling after unpacking wasn't happiness that dress is pretty and wears well, but a need to decipher the writings on it...? >D The most obvious one is the name of the brand, but another clear one is on the waist tie and it immediately caught my attention.

'In nomine Domini nostri Ihesu xp incipit liber antiphonarium de toto anni circulo a festivitate s[an]c[t]i Aciscli usque in finem'. It's easy to recognize it's Latin language; moreover, it's Vulgar Latin, a regional variant of Latin which was contaminated by language used by common folk (the form 'Ihesu' is an example of this).

The writing itself translates as 'In the name of our Lord Jesus. Antiphonary for the whole year round from the feast of saint Acisclus to the end'. 'Antiphonary' is nothing more than a book containing antiphones, a type of religious songs. The feast of saint Acisclus and mysterious 'end of the year' are confusing me a bit, to be honest, because the feast is on the 17th of November... but we have to remember in 10th century a New Year's Day wasn't on the 1st of January, julian calendar was still in use and calendar used in Christian church begins earlier than official. I left mysterious 'xp' and 'incipit' untranslated, because 'xp' is an abbreviation of 'explicit', in this case meaning an end of the sentence, and 'incipit' opens the new one. Why use punctuation marks, when you can ignore even spaces between words and divide them as you wish >D

The writing is the title of a book, which thanks to spanish Ministry of Culture is whole in the Internet. It turned out the whole dress is a simple copy-paste from a book from around year 960 >D Up to my great joy, all elements of the print are taken from just this one book; as much as I love digging out such things, I'm afraid I wouldn't find the sources if there were several of them, or if they would be an original creation as I supposed at first.

Here's a clearer look on the writing on the waist tie. This small heart-like shape at the end makes me laugh; my first thought after seeing it was: 'Yeah sure, lolita fashion, even something in Dark Ages aesthetics has to be cute and you had to add this heart'. As you can see - it wasn't an addition of the designers, but something that existed here from the start, making it acceptable for me >D The observant ones can spot ligatures in this text - a merging of two letters into one, as seen in the beginning of the writing: 'IN' looks like 'N' and in second to last line: 'AFESTIVITATE', where 'TE' looks like sophisticated 'E' with elongated bar. Also in the third line a characteristic feature of medieval script can be seen: 'NCIPITLIBER' - one 'I' is written under 'P', and the second into 'L'. It's not technically a ligature, but I can't find an English term for it :< Anyways, both of these methods, along with abbreviations, were used for saving space. Wouldn't it be enough to just draw the frame bigger? There would be no need to squeeze the letters...

As I mentioned sophistication - it's easy to see each 'T' has upper bar folded downwards, 'V/U' has a subtle transverse bar, like an upside-down 'A', loops of the 'B' don't abut each other, and the bars forming each letter widen a little on the ends. It's not a whim of this very monk writing this book - all of these are characteristic features of the Visigothic script.

Visigothic script was of course used also for writing text of the songs, which are printed subtly onto the whole fabric of the dress. It's somewhat regrettable they are least visible in the red colourway, but I was aware of that before making the order. Anyways, it only means I don't know exactly which songs are printed and I won't torture you with it >D It doesn't change the fact I'll probably manage to read them someday for my own pleasure anyway. What I can say about the songs, is that they are noted with cheironomic neumes. Neumes are predecessors of the notes, a system of dots and dashes defining an approximate length and pitch of the sound, quite hard to decipher for contemporary experts on old music. Cheironomic neumes are the oldest neumes, representing hand gestures when conducting a choir, also probably stress and intonation - today we call it 'conducting', back then it was 'cheironomy'. Scan of the original doesn't show the same majuscule writing as my photo - it turned out it shares the page with an interesting part of the print, so they together will get in the spotlight later~

Here's the bodice. This whole motif is made of calendar-like charts. Unfortunately, I can't read all the writings (yet), but the first circle on upper left is a relation of the shortest day to the longest night in the year, 6 hours to 19... but wait, it gives 25 hours in total? Why, since 24-hour day was already known? I don't know, but the circle below is an opposite relation, longest day to the shortest night and number of hours here is correct >D Circle on the upper right is an equinox, also with 24 hours. The circle beneath is puzzling me a bit. Those are seasons, starting from the top and going clockwise, they are winter, spring, summer and autumn. The first problem I see is the word 'veranus', which doesn't exist in Latin; 'vernus' would be correct, meaning 'spring' as an adjective - but as I mentioned earlier, it's Vulgar Latin, and I believe it's an asturian recension because of reasons I'll write later about. I don't know, too, how to interpret these six 'petals' in opposite colours for each season (a year consisting of 12 months was already known). In the last circle I managed to read only names of the months, starting from the left side and going counter-clockwise. Under each name are Roman numbers, which values lessen till summer months, reaching 9 in June, and then growing again to give 16 in December. Is it an average length of night in each month? Maybe. Looking at it all, the more pleasant seems to me a symbol of the brand, a small hourglass pendant sewn above the motif on the neckline.

Let's move lower. On the flared part of the dress there is a very big and stylized letter 'A'. In the original book it probably serves as the first letter of 'antiphonary' - or maybe as an 'alpha' symbol, denoting a beginning of the book. Original has also a small hole in the upper part, which was mended in the print - but it cost three birds >D This ornament shows well what I wrote earlier about Visigothic art - we have plant interlaces here, resembling Celtic knots and bird motifs.

The ornament was given two crosses on each side, unfortunately, they are flipped vertically - tiny thing, but because of that the alpha and omega symbols hanging trom each arm of the cross aren't alpha and omega any more. It's a drawing of the cross of Oviedo, Victory Cross, which was cast in 908 - it's only 50 years older than the book, and, as you can see, it was already viewed as important. It was funded by the king of Asturias and given to the cathedral in Oviedo as conmemoration of hundred years of victories of his kingdom. In modern Spain, Principality of Asturias is one of the autonomous communities and has the Victory Cross in its coat of arms. Asturias and Asturias - it's the main cause of my conclusion that Latin used in this antiphonary has features of asturian language. The writing from the source also belongs to Asturias' coat of arms and motto: 'Hoc signo tuetur pius, in hoc signo vincitur inimicus' - 'This sign defends the pious, under this sign enemy will be won over'. Quite typical saying for the medieval people, along with these misfortunate alpha and omega as the symbols of God.

Frame around the cross has been straightened and printed above the hemline of the dress; inbetween knots the brand has written its name.

A bit to the right from the motif described above there is a frame with yet another calendar-related content. May and its days in the left part and June and its days in the right. What does the '1530' written in Roman numerals do after the names of the months? I have no idea; it's not the year, because it's the second half of the 10th century right now, and no other calendar gives such date... maybe with the exception of the Buddhist one, but I really don't see it contributing here >D What I see is yet another fabulous example of Visigothic art - we are already familiar with the birds and geomertic motifs, and here joined a winged beast and horseshoe arches I mentioned few paragraphs earlier. The winged beast is a biggie - by this I don't mean that a bull with wings surely would be impressive, but I refer to the halo around its head and book it holds in hands, which leads me to the assumption it's a symbolic depiction of Luke the Evangelist, whose symbol was an ox.

A similar motif is seen to the left from the 'A'. This time the mysterious '1530' accompanies July and August, along with the rest of the motifs you should recognize already. The beast this time has wings as it should - I mistake this thin head for a vulture all the time, but it's actually an eagle, a symbol of John the Evangelist, though its halo rubbed off nearly completely. I love finding traces of pagan motifs, which lasted longer than beliefs, finding their way to the Christianity. Neither the ox, nor the eagle had to be given wings, Christian iconography doesn't require it - but it stayed in Visigothic memory.

To the right from the bull is one of my two favourite elements of the dress. Herp Mary and derp Jesus - I don't even >D Their hands are a separate work of primitive art; I don't know whether it were to be a reference to greek icons with Christ Pantokrator, with this very characteristic hand gesture of blessing, but it it were, it went very wrong >D The three men standing before them are of course biblical Three Wise Men, but I don't know, why they are barefeet. Maybe it behoved wise men to ignore such luxuries of the present world as shoes? >D On this site of original there is a writing from photo showing the back of the bodice: 'Officium in Diem Apparitionis Domini ad vesperum' with crazy amount of ligatures and abbreviations - 'Mass for the Epiphany for evening".

And now I have the pleasure to show my favourite element of the dress at last, placed near the left seam. Ascension of the Christ ('Officium in diem Ascensionis Domini ad vesperum'), or, more accurately to what I see, Bowing Hattifatteners >D Really, hands of the apostles are worth every penny I paid for this dress and it's not a sarcasm. A beautiful example of naive pre-romanesque art which delights me, those faces simplified to the maximum and careless hands - I love rawness of medieval art.

And this is a motif from the seam. It was one of the first things I checked after unpacking; I heard many times how even the expensive lolita brands don't even try to match the print on the seams, and on the review found on the Web I have read that in this particular dress both sides of the print are matching. Well, let's say they do, could be better - but what frightened me was the difference in colour. The left side is clearly more sharp and blue, while the right side is paler and yellowy-green. Yellow hue of the right side still can't be explained, but at least the sharpness contrast and blue and green triangles are something that results from the original. And what it is? Another calendar >D

A small geometrical-floral motif hidden somewhere between pleats of the dress; there are some of them cleverly concealed in the folds of the fabric, but I can't take decent photos of them. Just one of many motifs scattered among the pages near to the titles, and none are identical.

And this circle wasn't hidden and it got a shot >D There isn't anything you can see on the print, so let's take an original scan and get to know it's a circle with days of the week and two fighting... animals of an unknown species in the center. Also: 'sabbbato'; yeah, don't we all love medieval copyists? >D But, well, who wouldn't be driven insane from writing that mass of text and drawing things on the margins inbetween. I myself am slowly going crazy while preparing this entry.

The right side of the dress was additionally given the circle motifs already known from the upper side of the dress. This photo shows well that however the print is all Ctrl-C - Ctrl-V, all elements are cut nicely, they have blurred edges, light contours don't irritate and the whole thing doesn't look like done with no effort in Paint (contrary to certain much more expensive lolita dresses which I won't name...). Here's a good look at the 'celtic' framing, golden inscription 'Krad Lanrete' and a hourglass, which is identical with the one sewn on the neckline. The lace on the hemline is very subtle with cross motif which I like very much.

A perfect dress? For my inner nerd - absolutely yes. I can and I want to be a nerd in pretty clothes >D

Photos of the print are my own. Scans from the original antiphonary are taken from spanish Virtual Library of National Heritage. If some of you have fallen in love with Hattifatteners, too, I highly advise you to look through the rest of the book. Many fantastically derpy motifs weren't used on the dress >D Just click on the page icon placed after the title of the book and enjoy. For free and in higher resolution than here!

14 września 2013

Krad Lanrete ''Mozarabic chant'' - recenzja? NIE, HA! >8D [PL]

English version of this post can be found here.

Tysiącletnia wskazówka i krewetki. Dużo fot, znaczy. A tekstu jeszcze więcej.

Wspominałam kilkakrotnie na tym blogu, że nie jestem fanką mody loliciej. Podtrzymuję nadal ten pogląd i szczerze wątpię, bym kiedykolwiek zmieniła zdanie. Co wobec tego od maja robi w mojej szafie robi lolicia sukienka? (nie, nie jest cudza i przetrzymywana przeze mnie >D)

"Mozarabic chant" od niezależnej chińskiej loliciej marki Krad Lanrete natychmiast zwróciła moją uwagę, gdy tylko zobaczyłam jej zdjęcia jesienią zeszłego roku. Nie dawała mi o sobie zapomnieć i po wylaniu morza łez nad ceną (jestem POTWORNIE skąpa; wszystko, co kosztuje więcej niż 20 zł, jest dla mnie już za drogie. Nietrudno się chyba domyślić, że jej cena grubo wykraczała poza tę granicę.) nabyłam ją i nie żałuję, hołubiąc ją jako jedną z najpiękniejszych rzeczy w mojej szafie. Tym, co skradło moje serce, jest jej szalenie oryginalny - nietypowy wręcz - a bardzo zgodny z moją estetyką, nadruk oraz, poniekąd, nazwa.

I właśnie kwestią nadruku mam zamiar się zająć w tej notce. Recenzja tej sukienki od strony technicznej już jest w internecie i nie ma potrzeby, abym pisała kolejną, zbieżną. Dobrze się nosi, materiał jest porządny - nic więcej mi nie potrzeba do szczęścia, a nie interesuje mnie, czy szwy są idealnie proste i czy nie sterczą żadne nadprogramowe nitki. Mój, coż, elaborat będzie o tym, co mnie zafascynowało w tej sukience, czyli skąd pochodzi i co znaczy ten enigmatyczny nadruk i mam wielką nadzieję, że chociaż dla części czytelników mojego bloga okaże się interesujący. Jako zachętę dla wątpiących napiszę, że jego historia liczy sobie bezpośrednio ponad 1000 lat, a burza mózgów chińskich projektantów jakiś rok temu dała mu po prostu nowe życie...~

Sukienka ta ma trzy wersje kolorystyczne: turkusową, czerwoną i kawy z mlekiem. Początkowo chciałam wziąć tę ostatnią sądząc, że jest ona jasnoszara - po znalezieniu realnych zdjęć okazało się, że niestety, jest beżowa, a beżu nienawidzę. Turkusowa, mimo bycia w jednym z moich ulubionych kolorów, odpadała, gdyż posiadała ją moja bliska znajoma. Została czerwona. Nie lubię czerwieni. Jednak właśnie ten kolor wydawał mi się najbardziej pasującym tłem dla czegoś, co uznałam za archaiczne ikony - to było takie naturalne, że tylko głęboki winny kolor może odpowiednio podkreślić majestat sakralnych przedstawień. Jak widać, wybór ostatecznie padł na czerwoną, a po posiadaniu jej od zaledwie godziny dowiedziałam się, że pomyliłam się w jednym. Tym, co widnieje na sukience są nie ikony, a miniatury z klasztornej księgi należącej do dziedzictwa jednej z mniej znanych kultur europejskich wieków średnich, jaką byli Wizygoci. Czyli, mimo braku czerni, koronek, nadruków ostrych łuków katedr jest to najbardziej gotycka sukienka, jaka istnieje >D I chyba już nie mogę mówić, że nie lubię gotyku średniowiecznego >D

Jak do tego doszłam napiszę nieco dalej, póki co przybliżę nieco historyczne tło Europy we wczesnym średniowieczu. Skąd Wizygoci, skoro nazwa sukienki wywołuje skojarzenia raczej arabskie i dlaczego arabskie, skoro widać, że nadruk nie nawiązuje do sztuki islamu? I co w ogóle ci barbarzyńscy Wizygoci robią w strukturach kościelnych i czy mają coś wspólnego z gotyckim stylem architektonicznym, skoro nic na to nie wskazuje?

Od razu zaznaczę, że nie jestem ani historykiem, ani historykiem sztuki, ani archeologiem, ani zbytnim pasjonatem historii. Lubię natomiast znać ogólne zarysy minionych dziejów i staram się czytać o nich w możliwie wielu źródłach, aby zminimalizować ilość błędnych informacji. Co nie znaczy, że jestem w stanie te źródła podać >D

Wizygoci byli jednym z bardzo licznych w tamtych czasach plemion germańskich. Nie było to jednak żadne plemię z regionu, który starożytni Rzymianie nazywali "Magna Germania", a za sprawą którego pisząc słowo "germański" zazwyczaj ma się na myśli coś związanego z niemieckim obszarem kulturowym. Magna Germania była domem dla Germanów zachodnich; na innych terenach Europy byli jeszcze Germanowie północni - Skandynawowie - oraz Germanowie wschodni, wśród których najbardziej znaczący byli Goci (bardzo znani są też Wandalowie >D). Potomkowie Germanów zachodnich oraz północnych żyją do dziś, zaś plemiona germańskie wschodnie przemierzyły różne trasy bardzo długich migracji poprzez kontynent europejski i wymarły bądź zasymilowały się z ludnością rdzenną dla terenów na których się osiedliły, kompletnie znikając z areny dziejów - w tym i Goci. Być może i wśród współczesnych gotów całego świata jest ktoś, kto ma domieszkę PRAWDZIWEJ gockiej krwi >D Jednak nie ma osób, które byłyby ich bezpośrednimi potomkami. Nie wierzcie nikomu, kto twierdzi, że urodził się gotem >D

Wizygotów i Ostrogotów z zajmowanych przez nich terenów dzisiejszej Ukrainy wygonił najazd Hunów. Wizygoci w czasie swojej wędrówki na zachód przekroczyli granice powoli obumierającego już Cesarstwa Rzymskiego i w 410 roku złupili miasto Rzym. Barbarzyństwo? Być może. Wszak Wizygoci dostali od Rzymian azyl na terenach cesarstwa, jak mogli być tak niewdzięczni? Dostali azyl - lecz nie dostali ziemi do uprawy ani dostaw żywności. Należy zastanowić się, czy godziło się chrześcijańskiemu Rzymowi kazać chrześcijańskiemu ludowi kupować od siebie psie mięso i z braku pieniędzy, płacić za to dziećmi. Nie sądzę, aby dobrym usprawiedliwieniem Rzymian było to, że wcześniej sobór nicejski ustalając oficjalne kanony wiary uznał wyznawany przez Wizygotów arianizm za herezję (odłam ten twierdzi, że Chrystus nie jest równy Bogu, a mu podrzędny). Niemniej po obustronnym popisie barbarzyństwa Rzymianie nadal żyli swoim życiem, nie uznając sytuacji za upadek Rzymu (ten tytuł przypadnie w 455 roku lat Wandalom, a w 476 ostatecznie Ostrogotom), a Wizygoci skierowali się dalej za zachód, zakładając wreszcie swoje państwo na terenach południowo-zachodniej Francji, Hiszpanii i południowej części Portugalii. Jednak po niecałych stu latach zostali przegonieni przez Franków za Pireneje i od tej pory Królestwo Wizygotów było ograniczone tylko do Półwyspu Iberyjskiego.

I właśnie na Półwyspie Iberyjskim zaczyna się i kończy cała historia związana bezpośrednio z nadrukiem. Dotychczas ariańscy (nie mylić z "aryjskimi", chociaż pewnie ktoś wyznający pangermanizm by się oburzył, że nazywam plemię germańskie "niearyjskim") Wizygoci przyjęli wyznanie nicejskie i zaczęli asymilować się z Rzymianami i już nie byli dzieleni na dwa ludy, a zwano ich kolektywnie per "Hispani" (nie wiem, na ile koresponduje to ze współczesnym "Hiszpanie", chyba jednak nie w całości, wiec zostanę przy określeniu łacińskim). Rzym jednak upadł, i choć był już dalece nie tak silny jak u szczytu swojej potęgi, mimo wszystko jego zniknięcie zachwiało ówczesną Europą. Kontynent, który wyrósł w swojej cywilizowanej formie na podwalinach rzymskich, nagle został pozbawiony wzorców w chwili, gdy owe nie zdołały jeszcze dobrze okrzepnąć. Europa u świtu nowej epoki - średniowiecza - była zmuszona do wytworzenia sobie nowej kultury i sztuki. Zalew jej całej przez plemiona barbarzyńskie spowodował zastój, cofnięcie się wręcz, w kulturowym planie. Można zauważyć niewyobrażalną przepaść między choćby posągami rzymskimi, czy starszymi o kilka setek lat greckimi, a sztuką, która powstawała po upadku Rzymu - na niekorzyść tej drugiej. Styl w sztuce, który zaczął się w tym okresie kształtować, jest nazywany przedromańskim. Czerpie on ze sztuki wczesnochrześcijańskiej i sztuki ludów barbarzyńskich sprzed przyjęcia chrześcijaństwa, gdyż - nie ukrywajmy - tradycje pogańskie nadal były w tamtym okresie bardzo żywe w umysłach ludzi. W zależności od kręgu kulturowego, zabytki sprzed X wieku na terenie Europy znacznie różnią się od siebie.

Także i na terenie Hiszpanii powstawały przedromańskie kościoły i klasztory, spisywano kodeksy i teksty liturgiczne. Charakterystycznymi motywami dla sztuki za czasów panowania Wizygotów są ornamenty z wici roślinnych, elementów geometrycznych, takich jak rozety i gwiazdy, oraz zwierzęcych - najczęściej ptaków lub fantastycznych uskrzydlonych bestii; architektonicznym rozwiązaniem, co ciekawe, były podkowiaste łuki, które są zazwyczaj kojarzone z architekturą islamu - a tu psikus, Wizygoci używali ich wcześniej >D Warto wspomnieć, że Królestwo Wizygotów przed swoim upadkiem nie było mało znaczącym państewkiem na krańcach Europy - było to całkiem silne państwo i duży ośrodek intelektualny, skąd pochodziło wielu autorów pism teologicznych, które utrzymywało kontakty z innymi państwami liczącymi się w tamtych czasach. Tym smutniejszy jest fakt, że obecnie kultura ta pozostaje praktycznie nieznana dla kogoś, kto nie studiuje historii.

Na początku VIII wieku Półwysep Iberyjski został podbity przez Maurów, arabskich najeźdźców z północnej Afryki, i tak państwo wizygockie przestało istnieć. Nie przestali istnieć jednak ludzie. Muzułmańscy władcy w początkowym okresie swojego panowania wykazywali tolerancję religijną i pozwalali podbitej ludności na praktykowanie swojego wyznania dalej. Ci chrześcijanie, którzy pozostali na ruinach Królestwa Wizygotów, przyjęli arabski strój, język i zwyczaje, zostali nazwani mozarabami. Etymologia tego słowa nie jest do końca znana - przyjmijmy najpopularniejszą teorię, która głosi, że to od arabskiego słowa "musta’rab", oznaczającego zarabizowaną osobę. Chrześcijanie ci odprawiali liturgie według rytu mozarabskiego, a ich śpiewy liturgiczne są nazywane chorałem mozarabskim. Obie te nazwy są jedynie wzięte od osób, które tworzyły i uczestniczyły w liturgiach - nie oznaczają one, że ów ryt i chorał mają wpływy orientalne, bo nie mają żadnych, na co wskazuje też jedna z innych nazw: ryt gocki.

W ramach przyobiecanej wcześniej odległej dygresji: co do tych biednych Gotów ma dużo późniejsza od nich architektura gotycka? Nic nie ma. Ludzie renesansu uważali, że przejęcie Rzymu przez Wizygotów zapoczątkowało upadek świata ładu i zasad. Określenie "gotycki" było używane przez renesansowych krytyków jako synonim do "barbarzyński"; daleka od klasycznych proporcji architektura gotycka była dla nich "chaosem" i "potwornością" (Giorgio Vasari), a jej ostre łuki były echem germańskich chatek budowanych przez naginanie do siebie drzew (mit wymyślony przez Rafaela). Średniowieczną nazwą dla tego stylu było jednak "dzieło francuskie" - "opus Francigenum", gdyż został zapoczątkowany na terenie właśnie Francji.

Podsumowując fakty do tej pory: nazwa printu (co za beznadziejne pretensjonalne słowo) wzięła się od rodzaju kościelnego śpiewu. Skoro na sukience są obrazki, to pewnie zostały wzięte z jakiegoś średniowiecznego śpiewnika używanego do tego stylu śpiewu. Wszystko się zgadza - ale ja musiałam sięgnąć głębiej >D

Historia może i nie jest moim konikiem, ale niewątpliwie są nim języki europejskie; im starsze, tym lepiej. Czy w świetle tej informacji można mi się dziwić, że w pierwszych chwilach po odpakowaniu jej kierowała mną nie radość z tego, że sukienka jest ładna i że dobrze na mnie leży, a chęć rozszyfrowania, w jakim alfabecie i jakim języku są napisy na niej...? >D Najoczywistsza jest nazwa firmy, ale inny wyraźny napis znajduje się na pasku i to właśnie on przykuł jako pierwszy moją uwagę.

"In nomine Domini nostri Ihesu xp incipit liber antiphonarium de toto anni circulo a festivitate s[an]c[t]i Aciscli usque in finem". Jak nietrudno poznać, jest to łacina; co więcej, to łacina ludowa, czyli regionalna odmiana łaciny, języka administracji państwowej i kościelnej, nabierająca od momentu upadku Cesarstwa Zachodniorzymskiego coraz więcej cech języka mówionego na danym terenie (świadczy o tym forma "Ihesu").

Sam napis tłumaczy się jako "W imię naszego Pana Jezusa. Antyfonarz na cały okrągły rok od dnia świętego Acyklusa aż do końca". "Antyfonarz" to nic innego, jak księga liturgiczna zawierająca antyfony, czyli pewien rodzaj pieśni kościelnych. Dzień świętego Acyklusa i tajemniczy "koniec roku" wprowadzają mnie w lekką konfuzję, szczerze mówiąc, gdyż wspomnienie tego świętego wypada 17 listopada... jednak trzeba zważyć na to, że w X wieku Nowy Rok nie rozpoczynał się 1 stycznia, w użyciu był wciąż kalendarz juliański, a do tego kalendarz liturgiczny zaczyna się wcześniej, niż urzędowy. Tajemnicze "xp" oraz "incipit" zostawiłam nieprzetłumaczone z prostego powodu - "xp" to skrót od "explicit", oznaczającego koniec zdania, zaś "incipit" to wyznacznik początku kolejnego. Po co komu interpunkcja, gdy można nie wstawiać nawet przerw między wyrazami i dowolnie je dzielić? >D

Napis jest tytułem księgi, która jak się okazało, cała dzięki hiszpańskiemu Ministerstwu Kultury znajduje się w internecie. I w ten sposób okazało się, że cała moja sukienka to zwykłe kopiuj-wklej z księgi z ok. 960 roku >D Ku mojej wielkiej radości, każdy element nadruku jest zaczerpnięty właśnie z tego jednego zabytku; jakkolwiek lubię szperać, tak chyba nie udałoby mi się dotrzeć do źródeł, gdyby było ich kilka lub autorskie, jak podejrzewałam na początku.

Oto napis na pasku w lepszej rozdzielczości. Niesamowicie bawi mnie to serduszko na końcu napisu; moją pierwszą myślą po zobaczeniu go na pasku było: "No tak, moda lolicia - nawet coś w stylistyce Ciemnych Wieków musi być urocze i trzeba było dorobić serduszko." Jak widać - nie była to inwencja twórcza autorów, a coś, co istniało już w oryginale i w ten sposób jest dla mnie akceptowalne >D Uważne oko zauważy w napisie enklawy, tj. włączanie pomniejszonej litery w poprzednią (choćby w trzeciej linijce: "NCIPITLIBER" - "I" są schowane pod "P" oraz w "L") oraz ligatury, czyli łączenie liter w jedną (sam początek napisu: "IN" wygląda jak "N", oraz przedostatnia linijka: "AFESTIVITATE", gdzie "TE" ma wygląd fikuśnego "E" z wydłużonym tyłem). Razem ze skrótami służyły one do zaoszczędzenia miejsca. A wystarczyło wyznaczyć sobie większą ramkę i nie potrzeba by było ściskać...

Skoro już wspomniałam o fikuśności - łatwo zauważyć, że wszystkie "T" mają zawiniętą pod spód lewą stronę górnej belki, "V/U" mają delikatną poprzeczną belkę, jakby były odwróconym "A", brzuszki od "B" nie stykają się ze sobą, zaś kreski tworzące każdą z liter nieznacznie poszerzają się na końcach. Nie jest to fantazja tego konkretnego mnicha, który pisał tę księgę - to wszystko cechy charakterystyczne czcionki wizygockiej.

Czcionką wizygocką pisane są też teksty pieśni, które są subtelnie nadrukowane na całym materiale sukienki. Ubolewam, że na wersji czerwonej są one widoczne najsłabiej, ale wiedziałam o tym przed zamówieniem. Z tego wynika, że nie wiem, które konkretnie pieśni widnieją na sukience i nie będę was tym zamęczała >D Co nie zmienia faktu, że kiedyś pewnie i do tego dojdę i je rozczytam dla radości własnej. Wspomnę natomiast, że pieśni te są notowane za pomocą neum cheironomicznych. Neumy to przodkinie nut, system kropek i kresek określających przybliżoną wysokość i długość dźwięku, dość ciężki do odszyfrowywania dla współczesnych ludzi badających dawną muzykę. Cheironomiczne neumy natomiast to najstarsze z neum, odzwierciedlające ruchy rąk przy kierowaniu chórem, po części też akcent i intonację - dziś nazwalibyśmy to dyrygowaniem, wtedy nosiło nazwę cheironomii. Skan oryginału nie przedstawia tego samego dużego napisu, co moje zdjęcie - okazało się, że ten napis znajduje się na stronie z ciekawszym motywem nadruku, więc razem z nim dostanie swoje pięć minut niżej~

Oto przód góry sukienki. Cały ten motyw to okołokalendarzowe wykresy edukacyjne. Niestety, nie potrafię (jeszcze) rozszyfrować słowo w słowo wszystkich napisów, ale okrąg pierwszy od góry po lewej stronie to stosunek najkrótszego dnia do najdłuższej nocy w roku, 6 godzin do 19... chwila, to przecież daje 25 godzin? Czemu, skoro 24-godzinna doba była już znana? Nie wiem, ale okrąg znajdujący się pod nim do stosunek na odwrót - najdłuższego dnia do najdłuższej nocy i tu jest już poprawnie >D Okrąg na górze po prawej stronie to równonoc, również 24-godzinna. Problemy sprawia mi natomiast okrąg pod nim. Są to pory roku, zaczynając od góry i idąc zgodnie z ruchem wskazówek zegara to zima, wiosna, lato i jesień. Pierwszy problem widzę w tym, że słowo "veranus" nie istnieje w łacinie; "vernus" jeśli już znaczyłoby "wiosenny" - ale, jak wspomniałam wcześniej, to łacina ludowa i sądząc po formie tego słowa (oraz kilku innych rzeczach, o których wspomnę później), prawdopodobnie redakcji asturyjskiej. Nie wiem też, jak interpretować te 6 cząstek dla każdej pory roku, skoro 12-miesięczny kalendarz był już znany od dawna i dlaczego mają przeciwstawne kolory. W ostatnim okręgu udało mi się odszyfrować jedynie nazwy miesięcy, rozpoczynające się od lewej strony i idące w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara. Pod każdą z nazw są rzymskie cyfry, o wartościach stopniowo zmniejszających się do miesięcy letnich i osiągające 9 w czerwcu, a potem znów rosnące do 16 w grudniu. Czy jest to uśredniona długość nocy w każdym z tych miesięcy? Być może. Patrząc na to wszystko, tym milszym motywem jest znak firmy Krad Lanrete - nieduża metalowa zawieszka w kształcie klepsydry przyszyta tuż nad nimi na dekolcie.

Przenieśmy się niżej. Pośrodku rozkloszowanej części sukienki znajduje się bardzo duża i stylizowana litera "A". W oryginalnej księdze funkcjonuje prawdopodobnie jako pierwsza litera od "antyfonarz" - albo może nawet jako symbol "alfa", początku księgi. Oryginał ma również dziurę w górnej części, która została poprawiona w nadruku - za to usunęto trzy ptaki >D Ten ornament dobrze obrazuje to, co pisałam wcześniej o sztuce wizygockiej - są tu wici roślinne pozwijane w geometryczne formy przywołujące skojarzenia wręcz z motywami celtyckimi i motywy ptaków.

Nadruk dostał dodatkowo po bokach dwa krzyże, niestety w odbiciu lustrzanym; niby drobna rzecz, ale przez to symbole alfy i omegi wiszące z ramion krzyża nie są już alfą i omegą. Krzyż ten to rysunek krzyża z Oviedo, Krzyża Zwycięstwa, który powstał w roku 908 - czyli zaledwie pół wieku przed powstaniem księgi, a jak widać, już był uważany za ważny. Ufundowany został przez króla Asturii i przekazany do katedry w Oviedo dla upamiętnienia stu lat zwycięstw swojego królestwa. W dzisiejszej Hiszpanii księstwo Asturii jest jedną ze wspólnot autonomicznych i ma ten krzyż w swoim herbie. Asturia i Asturia - stąd głównie pozwalam sobie wyciągnąć wniosek, że łacina używana w tym antyfonarzu ma cechy języka asturyjskiego. Napis z oryginału również należy do herbu i do motta Asturii: "Hoc signo tuetur pius, in hoc signo vincitur inimicus" - "Ten znak broni pobożnych, pod tym znakiem wróg będzie zwyciężony". Dość typowy frazes dla ludzi średniowiecza, razem z tą nieszczęsną alfą i omegą jako symbolami Boga.

Rozprostowaną ramką wokół krzyża został udekorowany dół sukienki na całej jej szerokości, a w przerwy miedzy węzłami firma wpisała swoją nazwę.

Nieco na prawo od opisanego wyżej motywu znajduje się ramka z kolejną kalendarzową zawartością. Maj i jego dni po lewej stronie oraz czerwiec i jego dni po prawej. Co po nazwach miesięcy robi "1530" zapisane cyframi rzymskimi? Nie mam pojęcia; nie jest to rok, gdyż mamy drugą połowę X wieku, a żaden inny kalendarz nie daje podobnej daty... może poza buddyjskim, ale naprawdę nie podejrzewam tu jego udziału >D Za to jest widoczny kolejny fantastyczny udział sztuki wizygockiej - do znanych nam już ptaków i motywów geometrycznych dołączyła skrzydlata bestia i podkowiaste łuki, o których wspominałam kilka akapitów temu. Skrzydlata bestia jest nie byle jaka - nie chodzi mi bynajmniej o to, że byk ze skrzydłami może faktycznie robić wrażenie, a o to, że ma aureolę wokół głowy i księgę w dłoniach, co pozwala przypuszczać, ze to symboliczne przedstawienie św. Łukasza Ewangelisty, którego symbolem był wół.

Podobny motyw znajduje się po lewej stronie od "A". Tym razem tajemnicze "1530" towarzyszy lipcowi i sierpniowi oraz reszcie kojarzonych już motywów. Bestia tym razem jest skrzydlata prawowicie - uparcie biorę tę wychudzoną głowę za głowę sępa, jednak jest to orzeł, symbol św. Jana Ewangelisty, choć jego aureola mocno się już zatarła. Bardzo lubię odnajdywać ślady po pogańskich motywach, które przetrwały dłużej niż towarzyszące im wierzenia, znajdując sobie niszę w chrześcijaństwie. Ani byk, ani ten orzeł nie musiały dostawać skrzydeł, chrześcijańska ikonografia nie wymaga tego - a jednak wizygocka pamięć im je dodała.

Na prawo od byka, już tuż przy szwie znajduje się jeden z dwóch moich ulubionych motywów na tej sukience. Herp Maria i derp Jezusek - nie mam na to więcej słów >D Dłonie to osobne mistrzostwo sztuki prymitywnej; nie wiem, czy to miało być nawiązanie do greckich ikon z Chrystusem Pantokratorem, trzymającego dłoń w charakterystycznym geście błogosławienia z dwoma palcami wyprostowanymi, a resztą zgiętą, ale jeśli tak, to nie wyszło bardzo >D Trzech mężczyzn stojących przed nimi to oczywiście trzej mędrcy, choć nie wiem, czemu mają bose nogi. Być może mędrcom wypadało ignorować takie zbytki świata doczesnego jak obuwie? >D Na tej karcie z oryginału pojawia się też napis ze zdjęcia przedstawiajacego tył sukienki: "Officium in Diem Apparitionis Domini ad vesperum" z szaloną ilością abrewiatur, ligatur i enklaw - "Msza na Dzień Objawienia Pańskiego na wieczór".

I mam wreszcie przyjemność zaprezentować mój absolutnie ukochany element z pobliża lewego szwu. Wniebowstąpienie Pańskie ("Officium in diem Ascensionis Domini ad vesperum"), lub, bardziej adekwatnie do tego co ja widzę, Hatifnaty Oddające Pokłon >D Naprawdę, dłonie apostołów - a zwłaszcza tego w czerwonym - są warte każdej złotówki, którą wydałam na tę sukienkę i nie jest to ironia. Przepiękny przykład naiwnej przedromańskiej sztuki, którym jestem zachwycona, te maksymalnie uproszczone twarze i niedbałe dłonie - kocham średniowieczną surowość.

A oto motyw ze szwu. Była to jedna z pierwszych rzeczy, które sprawdziłam w tej sukience; wiele słyszałam o tym, że nawet drogie lolicie firmy nie przykładają się przesadnie do tego, aby nadruk pasował do siebie na szwach, a w znalezionej w internecie recenzji tej sukienki przeczytałam, że tu akurat firma się postarała. No postarała się w miarę - ale przeraziła mnie różniąca się kolorystyka. Wyraźnie widać, że lewa strona jest bardziej wyraźna i niebieska, zaś prawa bledsza i żółto-zielona. Żółtość prawej strony nie daje się wytłumaczyć, ale kontrast w ostrości oraz niebieski trójkąt i zielony są różnicami wynikającymi z oryginału. A cóż to jest? Kolejny kalendarz >D

Niewielki geometryczno-roślinny motyw schowany gdzieś między plisami sukienki; jest ich też kilka innych zmyślnie poukrywanych w fałdach materiału, ale nie dają sobie zrobić wyraźnych zdjęć. Jeden z wielu porozrzucanych po księdze przy tytułach, a żadne dwa nie są identyczne.

A to koło na przykład nie było ukryte i zostało ofocone >D Na nadruku już w ogóle nie widać żadnych detali, więc można podratować się skanem oryginału i dowiedzieć się, że to koło z dniami tygodnia i dwoma walczącymi... zwierzętami gatunku nieznanego pośrodku. Oraz: "sabbbato"; tak, kochajmy średniowiecznych kopistów >D Chociaż w sumie, kto by nie zdurniał od pisania takiej masy tekstu, przeplatając ją rysunkami. Nawet ja głupieję tworząc ten post.

Prawa strona została dodatkowo wzbogacona o koliste motywy znane już z gorsu sukienki. Tutaj zwłaszcza dobrze widać, że mimo iż całość nadruku to Ctrl-C - Ctrl-V, to każdy element jest bardzo zgrabnie wycięty, ma rozmyte brzegi, jasne kontury nie drażnią i całość nie wygląda jak robiona najtańszym kosztem w Paincie (w przeciwieństwie do niektórych kilkakrotnie droższych, że nie będę podawać ich nazw...). Ładnie widać tu "celtycką" ramkę, pozłacany napis "Krad Lanrete" i klepsydrę, której kształt jest identyczny z zawieszką na dekolcie. Koronka na dole sukienki jest urocza, bardzo subtelna z tak miłym dla mnie motywem krzyżyka.

Kiecka idealna? Dla mojego wewnętrznego nerda - absolutnie tak. Mogę i chcę być nerdem w ładnych ciuchach >D

Zdjęcia nadruku są moje własne. Skany z oryginalnego antyfonarza zaczerpnęłam z Wirtualnej Biblioteki Dziedzictwa Narodowego Hiszpanii. Jeśli i ktoś z was zakochał się w Hatifnatach - gorąco zachęcam do przejrzenia i reszty księgi. Bardzo wiele miodnie derpastycznych motywów nie zostało umieszczonych na sukience >D Wszystkie można obejrzeć po kliknięciu w ikonkę z kartką znajdującą się za tytułem księgi. Za darmo i w większej rozdzielczości niż tu!